Khi vặn cờ lê, cùng một lực tay nhưng cầm xa đầu cờ lê thì vặn dễ hơn. Đại lượng đo tác dụng làm quay gọi là mô-men:
T = F · r (mô-men = lực × cánh tay đòn)
- F: lực (N), r: khoảng cách vuông góc từ tâm quay đến đường tác dụng của lực (m hoặc mm).
- Đơn vị Nm (nếu r tính bằng m) hoặc Nmm (nếu r tính bằng mm).
Mô-men xuất hiện ở khắp nơi: trục động cơ truyền mô-men xoắn; dầm bị lực đè gây mô-men uốn; bulông được xiết bằng mô-men xiết. Mô-men xoắn trên trục liên hệ với công suất bằng công thức rất hay dùng:
T (Nm) = 9550 · P (kW) / n (v/ph)
Ví dụ
Động cơ 7,5 kW quay 1450 v/ph: T = 9550 × 7,5 / 1450 = 49,4 Nm.
Sau hộp số giảm tốc 25 lần: tốc độ còn 58 v/ph, mô-men tăng lên ≈ 49,4 × 25 × 0,95 = 1173 Nm (0,95 là hiệu suất).
Ghi nhớ
Hộp số giảm tốc không tạo ra năng lượng: tốc độ giảm bao nhiêu lần thì mô-men tăng bấy nhiêu lần, trừ đi phần tổn hao.
← 0.3 Khối lượng, trọng lượng và lực · 0.5 Ứng suất và áp suất: lực chia diện tích →