Giải thích chi tiết: Takt time và cân bằng chuyền (12 công việc, 6 trạm)

Bài toán dùng để làm gì

Một chuyền lắp ráp hoặc chuyền hàn nhiều trạm chỉ chạy nhanh bằng trạm chậm nhất. Sheet tính takt time (nhịp khách hàng), thời gian từng trạm theo cách phân công việc, tìm trạm thắt cổ chai, số trạm tối thiểu và hiệu suất cân bằng chuyền.

Hình dung đơn giản

Kiến thức nền cần có

Đọc lại các mục sau ở Chương 0 nếu chưa nắm chắc: 0.1 cách đọc · 0.2 đơn vị thời gian

Các đại lượng và lấy số liệu ở đâu

Ký hiệu	Ý nghĩa	Đơn vị	Lấy số liệu ở đâu
Tav, brk, sh	Thời gian ca, thời gian nghỉ – họp đầu ca, số ca/ngày	ph, ph, –	Nội quy, kế hoạch sản xuất
D	Nhu cầu mỗi ngày	sp	Đơn hàng, dự báo bán hàng / ERP
ti	Thời gian từng công việc (tối đa 12)	s	Bấm giờ, phân tích công việc; với robot lấy chu kỳ chương trình
si	Trạm được gán cho công việc i (1–6)	–	Người lập chuyền tự phân công, tôn trọng thứ tự trước – sau của công việc

Xây dựng công thức từng bước

Công thức tổng quát không "từ trên trời rơi xuống": nó được ghép từ những công thức con đơn giản. Đi lần lượt từng bước:

Bước 1. Takt time

Thời gian sẵn có mỗi ngày chia nhu cầu mỗi ngày.

Takt = (Tav − brk)·sh·60/D

Bước 2. Thời gian từng trạm

Cộng thời gian các công việc được gán cho trạm đó.

Sj = Σ ti (với si = j)

Bước 3. Trạm thắt cổ chai và kiểm tra

Trạm có thời gian lớn nhất quyết định nhịp chuyền; phải không vượt takt.

Tmax = max Sj ≤ Takt

Bước 4. Số trạm tối thiểu lý thuyết

Tổng thời gian công việc chia takt, làm tròn lên.

Nmin = ⌈ΣT/Takt⌉

Bước 5. Hiệu suất cân bằng

Bằng 1 khi mọi trạm đều bận như nhau; càng nhỏ càng có nhiều thời gian chờ.

E = ΣT/(N·Tmax)

Bước 6. Sản lượng thực của chuyền

Theo trạm chậm nhất.

cap = (Tav − brk)·sh·60/Tmax

Hình SX03.2 – Sơ đồ hình thành công thức: số liệu → từng công thức con → kết luận

Lời giải mẫu từng bước (số liệu mẫu của công cụ tính ở đầu trang)

Bước A – Số liệu đầu vào (ô vàng của công cụ tính). Đây là bộ số ví dụ có sẵn; khi làm thật bạn thay bằng số của mình:

TT	Đại lượng	Ký hiệu	Giá trị	Đơn vị	Ghi chú / nguồn
1	Thời gian làm việc / ca	Tav	480	ph
2	Nghỉ, họp đầu ca	brk	30	ph
3	Số ca / ngày	sh	2
4	Nhu cầu / ngày	D	900	sp
6	Công việc 1: thời gian	t1	20	s
7	Công việc 1: gán trạm số	s1	1		1–6
8	Công việc 2: thời gian	t2	25	s
9	Công việc 2: gán trạm số	s2	1		1–6
10	Công việc 3: thời gian	t3	15	s
11	Công việc 3: gán trạm số	s3	2		1–6
12	Công việc 4: thời gian	t4	30	s
13	Công việc 4: gán trạm số	s4	2		1–6
14	Công việc 5: thời gian	t5	12	s
15	Công việc 5: gán trạm số	s5	3		1–6
16	Công việc 6: thời gian	t6	28	s
17	Công việc 6: gán trạm số	s6	3		1–6
18	Công việc 7: thời gian	t7	18	s
19	Công việc 7: gán trạm số	s7	3		1–6
20	Công việc 8: thời gian	t8	35	s
21	Công việc 8: gán trạm số	s8	4		1–6
22	Công việc 9: thời gian	t9	15	s
23	Công việc 9: gán trạm số	s9	4		1–6
24	Công việc 10: thời gian	t10	22	s
25	Công việc 10: gán trạm số	s10	5		1–6
26	Công việc 11: thời gian	t11	24	s
27	Công việc 11: gán trạm số	s11	5		1–6
28	Công việc 12: thời gian	t12	10	s
29	Công việc 12: gán trạm số	s12	6		1–6

Bước B – Tính lần lượt (web tự tính, bạn có thể bấm tay để kiểm tra lại). Dòng xanh lá là kết quả chính:

TT	Đại lượng	Ký hiệu	Kết quả	Đơn vị	Công thức / cách tính
5	TAKT TIME	takt	60	s	Takt = thời gian sẵn có / nhu cầu
30	Trạm 1	S1	45	s
31	Trạm 2	S2	45	s
32	Trạm 3	S3	58	s
33	Trạm 4	S4	50	s
34	Trạm 5	S5	46	s
35	Trạm 6	S6	10	s
36	Tổng nội dung công việc	sum	254	s
37	Trạm chậm nhất (thắt cổ chai)	mx	58	s
38	Trạm chậm nhất ≤ takt	Kiểm tra	ĐẠT
39	Số trạm tối thiểu lý thuyết	Nmin	5	trạm	Nmin = ⌈ΣT/takt⌉
40	Số trạm đang dùng	N	6	trạm
41	HIỆU SUẤT CÂN BẰNG	eff	72,99 %		E = ΣT/(N·Tmax)
42	Sản lượng / ngày theo trạm chậm nhất	cap	931	sp

Áp dụng thực tế và lưu ý

Thử chuyển công việc từ trạm thắt cổ chai sang trạm nhàn rồi xem hiệu suất cân bằng thay đổi; mục tiêu thường > 85 %.
Nên để trạm chậm nhất khoảng 85–95 % takt, chừa chỗ cho dao động và dừng ngắn.
Nếu KHÔNG ĐẠT (trạm chậm nhất > takt): chia nhỏ công việc, thêm người/robot song song, giảm thời gian bằng đồ gá tốt hơn, hoặc tăng ca.
Trạm có một công việc rất ngắn (ví dụ trạm 6 chỉ 10 s) nên được gộp với trạm khác để giảm số người.
Biểu đồ cân bằng (yamazumi) và takt time nên dán tại chuyền như một phần của quản lý trực quan.